CRISIS OF HEROVERWEGING.....

Als ouderen over hun geloof vertellen, hoor je vaak een aangrijpende worsteling. Ze vinden dat hun vroeger veel is wijsgemaakt. Ze herinneren zich hoe ze moesten biechten en niet goed wisten wat. Hoe ze geleerd kregen dat hun seksuele gevoelens wezenlijk niet deugden en dat het eerste mensenpaar daar schuld aan had. Ze herinneren zich donderpreken waarmee predikanten de aanstormende moderne tijd probeerden tegen te houden. De meesten te goeder trouw, maar er waren er ook die hun macht misbruikten. Veel ouderen hebben het gevoel dat ze met veel angst zijn opgezadeld. Ze hebben de komst van paus Johannes XXIII als een bevrijding ervaren. Ze hebben begrepen dat God een barmhartige Vader is en zich zo verzoend met het geloof van hun vaderen. Dan slaat het noodlot toe. Noodlot of is het God? Ze worden ziek. Of erger: een kind wordt ziek. Plotseling komt er ook twijfel aan het bestaan die barmhartige God. Ze staan voor de eeuwige vraag: hoe kan er nu zo ernstig lijden zijn als God barmhartig is?!

Genadeklap

De vraag is klassiek. Voltaire heeft hem in het moderne Europa als een van de eersten indringend aan de orde gesteld. Dat was bij de grote aardbeving van Lissabon in 1755. Op 1 november beefde de aarde met een kracht 9 op de schaap van Richter. Een enorme tsunami en 100.000 doden binnen een uur waren het gevolg. 1/3 van de bevolking was dood. De hele stad was een puinhoop. Bijna overal in Europa was de klap voelbaar geweest. Voor veel geletterden was dit het laatste bewijs ervoor, dat niet Gods voorzienigheid maar stom toeval de wereld beheerste. Het was voor het moderne Westen de genadeklap van het Godsbeeld van een almachtige en barmhartige God.

Killerinstinct

Een ander klassiek geworden voorbeeld stamt van Darwin, dik een eeuw later. Dat God de mensen als hoogtepunt van een evolutieproces geschapen had, was voor hem geen probleem, maar hij schrok van de wreedheid in die schepping. De sluipwesp bijvoorbeeld is maar enkele millimeters klein. Zij legt haar eitjes in een levende rups Voordat deze een koolwitje kunnen worden, kruipen de larven uit het stervend dier. Waarom realiseerde de natuur zich met zoveel barbaarsheid? Zijn wij, mensen, geboren uit wreedheid? Dat beren koeien verslinden en panters zich tegoed doen aan geiten, was Jesaja al opgevallen in de achtste eeuw voor Christus en het kon Gods bedoeling niet zijn, vond hij.

Antwoord

Komende week (21 t/m 29 september) is het ‘Vredesweek’. Een week waarin wordt stil gestaan bij vrede. Het thema is ‘Vrede verbindt over grenzen’. Het begin van de bevrijding van de bezetter in de Tweede Wereldoorlog is nog maar juist 75 jaar geleden. De genocide op 6 miljoen Joden in de wereldoorlog veroorzaakte opnieuw een diepe crisis in het Godsgeloof. Hoe kon een goede en almachtige God werkeloos blijven toezien?

Ons christelijk geloof heeft een bijna ongelooflijk aangrijpend antwoord op dit dilemma en het verbaast me dat maar zo weinig mensen zich dit realiseren. Het is geen verklarend antwoord. Een verklaring voor het lijden, voor oorlog en ellende bestaat niet. Er is ook geen verklaring voor het leven en waarom er een wereld bestaat. Maar het is wel een antwoord. Het luidt: God is mens geworden. Hij heeft met ons geleden. Hij stierf zelf aan het kruis.
Dit antwoord lost het raadsel niet op maar het kan ons verzoenen met de vraag waarom er soms geen vrede is…

Diaken Albert Soeterboek